İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ 

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ EYLEM PLANI 

1. Giriş 

Toplumsal cinsiyet eşitliği, kadınların ve erkeklerin, kamusal ve özel yaşamın tüm alanlarında eşit katılıma ve hakka sahip olmasıdır. Bu alanlar eğitim, sağlık, iş yaşamı, fiziksel bütünlük, adalet, hukuk, demokratik katılım gibi tüm unsurları kapsamaktadır. İstanbul Topkapı Üniversitesi evrensel değerleri benimsemiş bir eğitim kurumu olarak toplumsal cinsiyet eşitliği, kapsayıcılık ve çoğulculuğu ilke edinen bir kurumsal kültür oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu belge, İstanbul Topkapı Üniversitesi’nin cinsiyet eşitliği çalışmaları planını özetlemektedir ve üniversitenin GEP'ini (Gender Equality Plan) oluşturmaktadır. 

2. Yasal Dayanak 

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesinde ifade edildiği şekilde: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.). İstanbul Topkapı Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eylem Planı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10. maddesini temel alarak hazırlanmıştır. Aynı zamanda İstanbul Topkapı Üniversitesinin benimsediği evrensel değerler ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki duruşu, BM Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi, BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin 5. olan toplumsal cinsiyet eşitliği ve Avrupa Konseyi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi'nin dayandığı değerlerle tam bir uyum içindedir. 

3. Hedefler 

• Toplumsal cinsiyet eşitliğinin benimsendiği etkili bir kurum kültürü oluşturmak, ● Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya ve sürdürmeye yönelik öneri, izleme ve değerlendirme mekanizmaları oluşturmak, 
• Yönetici pozisyonlarında ve karar alım süreçlerine katılımda cinsiyet dengesini ve kapsayıcılığı sağlamak, 
• Akademik kadroda yer alan kadın akademisyenler ile idari kadroda görev yapan kadın çalışanlara ve lisansüstü kadın öğrencilere yönelik mentörlük programları geliştirmek, ● Toplumsal cinsiyet eşitliğine dair farkındalığın sağlanmasına yönelik eğitimlerin ders içeriklerine ve bölüm müfredatlarına eklenmesini sağlamak, 
• Cinsiyete dayalı şiddetle ve ayrımcılıkla etkin mücadele için kurumsal mekanizmalar oluşturmak, 
• İşe alım süreçlerinde kadın erkek dengesini eşitlemeye yönelik politikalar geliştirmek, ● Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik kapsayıcı iş-yaşam dengesi politikaları geliştirmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak,

1 

• Akademik ile idari kadro ve öğrencilere yönelik hazırlanacak eğitim materyalleri ve düzenlenecek online ve yüz yüze eğitimler ile toplumsal cinsiyet eşitliğinin önemine dair farkındalık oluşturmak. 

4. Eylem Planı Temaları 

1) Kurumsal Kültür 

2) İş Yaşam Dengesi 

3) İşe Alım ve Kariyer İlerlemesi 

4) Karar Alma ve Liderlik 

5) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Farkındalığının Eğitim ve Araştırma İçeriklerine Dahil Edilmesi 

6) Cinsel Tacizle Mücadele Mekanizmaları ve Cinsiyet Eşitlikçi İletişim 1) Kurumsal Kültür 

✔ Mevcut durum 

İstanbul Topkapı Üniversitesi’nde kadınlar ve erkekler arasındaki eşitliği sağlamaya ve geliştirmeye yönelik çalışmalar tüm akademik ve idari faaliyetlere dahil edilmelidir. Üniversitemiz akademik ve idari kadroda yer alan kadın sayısının yüksek olduğu bir kurum olmasıyla birlikte toplumsal cinsiyet eşitliğinin benimsendiği etkili bir kurum kültürü oluşturmak için mevcut koşulların geliştirilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir. 

✔ Çözülmesi gereken sorunlar 

1- Toplumsal cinsiyet eşitliğinin önemine yönelik farkındalığın yetersizliği 

2- Toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifini içeren kurumsal bir kültürün yerleşmesi için yapılan eğitimlerin niteliğinin yetersizliği 

3- Kadın ve Aile Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezinin (KADAM) toplumsal cinsiyete yönelik araştırmalar ve eğitimler düzenleme ve destekleme konusunda yetersiz kalması 

4- CİTAS biriminin cinsiyete yönelik şiddetle mücadelede yeteri kadar etkin olamaması 

5- Toplumsal cinsiyet eşitliğini içselleştiren bir kurumsal kültür oluşturabilmek için bu alana ayrılmış kaynak bulunmaması 

6- Okulun web sitesinde toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik yer alan verilerin azlığı ✔ Eylemler 

1- Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya ve sürdürmeye yönelik öneri, izleme ve değerlendirme mekanizmaları oluşturmak amacıyla Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eylem Planı Komisyonunun kurulması. 

2 

2- Toplumsal cinsiyet eşitliğine dair farkındalığın artırılması için kurum içi eğitim programlarının hazırlanması 

3- Toplumsal cinsiyet eşitliğine dair birimlerdeki mevcut durumun araştırılması ve geliştirilmesine yönelik katılımcı çalıştay ve toplantılar düzenlenmesi 

4- Üniversitedeki toplumsal cinsiyete yönelik akademik araştırmaları desteklemek amacıyla kurulan KADAM’ın çalışmalarının etkinliğinin artırılması 

5- Üniversitede cinsiyete dayalı şiddetle mücadele için kurulan CİTAS’ın etkin bir birim haline getirilmesi 

6- Toplumsal cinsiyet eşitliği politikasının üniversitenin stratejik planına eklenmesi 

7- Toplumsal cinsiyet perspektifinin üniversitenin tüm karar alma süreçlerinde göz önünde bulundurulması 

8- Üniversite içindeki birimlerin kendilerini toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden değerlendirdikleri yıllık öz değerlendirme raporları hazırlanması 

9- Toplumsal cinsiyet eşitliğini içselleştiren bir kurumsal kültür oluşturabilmek için bu alana ayrılmış kaynak belirlenmesi 

2) İş Yaşam Dengesi 

✔ Mevcut durum 

İstanbul Topkapı Üniversitesi, iş yaşam dengesini toplumsal cinsiyet eşitliğini göz önünde bulundurarak dengeli bir şekilde oluşturmayı hedeflemektedir. Bu bakımdan doğum sonrasında hem kadın hem de erkek çalışanların, bireysel ve iş hayatlarını olabildiğince dengeli bir şekilde kurabilmeleri için üniversitenin koşullarının geliştirilmesine ihtiyaç vardır. 

✔ Çözülmesi gereken sorunlar 

1- Esnek çalışma saatleriyle birlikte uzaktan çalışma imkanlarının eksikliği 2- Doğum sonrasında kadın çalışanlara verilen imkanların azlığı 

3- İş yaşam dengesi bilincinin yeterli şekilde oluşturulmamış olması 

4- Ailevi sorumlulukları dengeleyecek bir plan oluşturulmamış olması 

5- Resmi babalık izni süresinin yetersizliği 

6- Üniversitemizin yerleşkelerinde kreş bulunmaması. 

Eylemler 

1- 3 yaşına kadar çocuğu olan kadın akademik ve idari personele uygun esnek çalışma imkânı sunmak 

2- Doğum iznini takip eden 6 aylık süreçte akademik ve idari personelin iş yükünün azaltılması

3 

3- Doğum izni ve doğum iznini takip eden 6 aylık süreçte performans göstergelerine doğum izni sürelerinin dahil edilmemesi 

4- İş yaşam dengesinin sağlıklı bir şekilde kurulabilmesi için akademik ve idari personellerden geri bildirim alınması için anket çalışmaları yapılması 

5- Babalık izni süresinin uzatılarak kullanımının teşvik edilmesi 

6- Üniversitemiz yerleşkelerinde kreş açılması ya da anlaşmalı kreşlerle uygun ücretli kreş hizmetine erişimin sağlanması. 

3) İşe Alım ve Kariyer İlerlemesi 

✔ Mevcut durum 

İşe alım ve kariyer ilerlemesi süreçlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için belirli politika, strateji ve uygulamalara ihtiyaç vardır. Bu süreçte kadın ve erkek dengesi sağlamak adil bir iş ortamı yaratmakla beraber kurumun çeşitlilik ve kapsayıcılık hedeflerine ulaşmasını da sağlar. 

✔ Çözülmesi gereken sorunlar 

1- Kadın akademisyenler genellikle daha alt kademe idari pozisyonlarda yer alırken; üst kademe pozisyonlarda çalışan kadın akademisyen oranlarının daha düşük olması 

2- İşe alım süreçlerinde üniversite genelindeki akademik pozisyonlarda toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanamamaktadır. Ayrıca işe alım süreçlerine ilişkin cinsiyete göre ayrıştırılmış bir sistem bulunmamaktadır. 

3- Kadın akademisyenler, özellikle annelik rolü nedeniyle, kariyerlerini ilerletmede zorluklar yaşayabilmektedir. 

✔ Eylemler 

1- Kadın akademisyenlerin yönetsel becerilerini geliştirmek ve kariyer ilerlemesine destek olmak için üst düzey idari görevlerde deneyimli mentorlarla çalışma imkânı sunulabilir. 

2- Kadınların daha az temsil edildiği alanlarda kadın adayları cesaretlendirmek için özel burslar ve bilgilendirme çalışmaları yapılabilir. Aynı şekilde erkek adayların daha az temsil edildiği alanlarda da uygulanabilir. 

3- Üniversite genelinde işe alım ve atamalarda toplumsal cinsiyet dengesi sağlamak amacıyla yıllık raporlar yayınlanabilir. 

4- Eylem planında toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak amacıyla “X yıl içinde fakültede kadın öğretim üyesi oranını %50'ye çıkarmak” gibi ölçülebilir hedefler konulabilir. 

5- Adayların özgeçmişlerinden isim, fotoğraf ve cinsiyet gibi bilgilerin kaldırılması, yalnızca nitelik ve deneyimlerin değerlendirilmesi sağlanabilir.

4 

6- Kadınların kariyer ilerlemesini engelleyebilecek doğum ve bakım sorumlulukları gibi faktörlere karşı daha adil ebeveyn izni politikaları geliştirilmeli. Kişilerin kariyerlerinde daha rahat ilerleyebilmesi için çocuk bakım hizmetleri verilebilir. 

4) Karar Alma ve Liderlik 

✔ Mevcut durum 

Üniversitemiz akademik ve idari kadroda yer alan kadın sayısının yüksek olduğu bir kurum olmasına rağmen üst yönetim kademelerinde bu oranın düştüğü dolayısıyla karar alma ve liderlikte toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak ve katılımcılığı artırmanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. 

✔ Çözülmesi gereken sorunlar 

1- Liderlik pozisyonlarında bulunan kadın yönetici oranlarının az olması 

2- Komisyonlar ve diğer karar alma organlarında toplumsal cinsiyet eşitliği noktasında eşitsizlik olması 

3- Toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin tüm karar alma süreçlerinde sistematik bir ilke şeklinde yerleşmemiş olması 

✔ Eylemler 

1- Tüm yönetim kademelerinde kadın katılım oranının en az %40 seviyesine yükseltilmesi 2- Tüm yönetim kademelerinde kapsayıcılığın artırılması için politikaların geliştirilmesi 

3- Kadın çalışanların terfilerinin önünde engel teşkil eden bakım yükümlülükleri konusunda kurum desteklerinin artırılması 

5) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Farkındalığının Eğitim ve Araştırma İçeriklerine Dahil Edilmesi 

✔ Mevcut durum 

Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik içerikler ders müfredatlarında yer almamaktadır. Bu konuda akademik ve idari personelin farkındalığı yeterli düzeyde değildir. 

✔ Çözülmesi gereken sorunlar 

1- Toplumsal cinsiyet eşitliğinin önemine yönelik farkındalığın yetersizliği 2- Müfredatlarda toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifine yönelik içeriklerin olmaması 

3- Hazırlanan eğitim materyallerinin akademik ve idari kadroya ulaşılması/ulaştırılması noktasında farkındalığın azlığı nedeniyle karşılaşılan zorluklar

5 

✔ Eylemler 

1- Akademisyenlere ve öğrencilere yönelik toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, toplumsal yaşamda cinsiyete dayalı ayrımcılık konularının ele alındığı toplumsal cinsiyet ve eşitlik eğitimlerinin verilmesi 

2- Tüm fakültelere toplumsal cinsiyet ve eşitlik başlığı altında zorunlu derslerin eklenmesi 3- Müfredatlar hazırlanırken kullanılan dilin toplumsal cinsiyet eşitliği doğrultusunda oluşturulmasına dikkat edilmesi 

4- Tüm birimlerden en az iki akademik ve/veya idari personelin katılacağı toplumsal cinsiyet eşitliği çalıştayının düzenlenmesi. Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik karşılaşılan problemler ve önerilerin raporlanması. 

5- İstanbul Topkapı Üniversitesi bünyesinde ulusal toplumsal cinsiyet eşitliği sempozyumu düzenlenmesi 

6- Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda araştırma yapan lisansüstü öğrencileri bir araya getiren sempozyumlar düzenlenmesi 

7- Üniversitemizde kadın ve toplumsal cinsiyet çalışmalarına odaklanan lisansüstü programın açılması 

7- Toplumsal cinsiyet eşitliği, cinsiyete dayalı ayrımcılık, cinsiyete dayalı şiddet ve cinsel taciz gibi kavramların yer aldığı el kitapçığının hazırlanması ve web sitesinde paylaşılması 8- Toplumsal cinsiyete eşitliği farkındalığının geliştirilmesi doğrultusunda bilgilendirici afişlerin tasarlanması ve kampüslere asılması 

9- Uygun içerikli derslerin çıktıları olarak öğrencilere toplumsal cinsiyet eşitliği doğrultusunda afişlerin ve/veya metinlerin hazırlatılması. Öğrenciler tarafından toplumsal cinsiyet eşitliği çerçevesinde hazırlanan çalışmalardan sergi oluşturulması 

6) Cinsel Tacizle Mücadele Mekanizmaları ve Cinsiyet Eşitlikçi İletişim 

✔ Mevcut durum 

İstanbul Topkapı Üniversitesi bünyesinde cinsel taciz ile mücadele mekanizmaları ve cinsel eşitlikçi iletişimi desteklemek amacıyla CİTAS birimi kurulmuştur. Bu kapsamda cinsel tacizle mücadele etmek ve kurumsal iletişimde cinsiyet eşitliğini sağlamak adına aşağıdaki eylem planlarının yapılması gerekmektedir: 

1- Şikâyet ve destek mekanizmalarının doğru ve etkin çalışmasını sağlamak 2- Şikâyet ve destek mekanizmalarından tüm İstanbul Topkapı Üniversitesi topluluğuna ulaştırılmasını sağlamak 

3- Cinsel taciz ve cinsiyet eşitlikçi iletişim konusunda İstanbul Topkapı Üniversitesinin tüm paydaşları arasında farkındalık yaratmak.

6 

✔ Çözülmesi Gereken Sorunlar 

1- Akademik kadro ve idari personel arasında cinsel tacizin ne olduğunu konusundaki farkındalık eksikliği 

2- Mevcut şikâyet ve destek mekanizmalarının işleyişine yönelik yanlış yönlendirmeler ve güvensizlik algısı 

3- Cinsel taciz, psikolojik şiddet, zorbalık (siber zorbalık da dahil) ve ayrımcılık gibi mekanizmalar arasındaki bağ konusunda farkındalığın azlığı 

4- Çeşitliliği kapsayacak ve farkındalık yaratacak etkinliklerin azlığı 5- Akademik kadro ve idari personelin gündelik iletişim pratiklerinde toplumsal cinsiyet duyarlılığının eksikliği 

6- Cinsiyet eşitlikçi ve kapsayıcı iletişim pratiklerine yönelik eğitimlerin olmaması 7- Oryantasyon programlarında ile müfredatlarda cinsiyet eşitlikçi ve kapsayıcı bir dilin yer almaması 

✔ Eylemler 

1- CİTAS biriminin daha önceki deneyimlerine dair bir iç değerlendirme raporu hazırlamak ve süreçleri iyileştirmek için öneriler ve eylem planları geliştirmek 2- Cinsel taciz destek mekanizmalarını tüm üniversite platformlarında erişilebilir ve görünebilir hale getirmek 

3- Cinsel taciz destek mekanizmalarını destekleyen ilgili komiteler arasındaki koordinasyonu düzenlemek ve işler hale getirmek 

4- Üniversitenin tüm akademik ve idari kadrosunu kapsayacak şekilde toplumsal cinsiyet eğitimleri vermek 

5- Tüm oryantasyon programlarına ve müfredata cinsel tacizle mücadele konusunu dahil etmek 

6- Cinsiyet eşitlikçi ve kapsayıcı iletişim için üniversitede online ve yüz yüze eğitimler vermek. Üniversitenin web sitesinde online eğitimleri her zaman ulaşılabilir hale getirmek 7- İstanbul Topkapı Üniversitesi prosedürlerini tüm çeşitlilikleri kapsayacak bir şekilde revize etmek.

7